|
ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ - ΣΕΣΚΛΟΥ
Ο νεολιθικός οικισμός του Σέσκλου αναπτύχθηκε πάνω στο λόφο "Καστράκι" και στη γύρω περιοχή. Κατοικήθηκε από τα μέσα της 7ης χιλιετίας μέχρι και την 4η χιλιετία π.Χ. Στη Μέση Νεολιθική εποχή (5η χιλιετία π.Χ.) ο οικισμός εκτείνεται σε μια μεγάλη έκταση, τουλάχιστον 100 στρεμμάτων. Πάνω στο λόφο "Καστράκι" σώζονται τα πέτρινα θεμέλια των σπιτιών, τα οποία είναι συνήθως μικρά με στενά δρομάκια ανάμεσά τους, που σχηματίζουν σε μερικά σημεία πλατείες. Ο οικισμός εντοπίσθηκε στο τέλος του 19ου αιώνα. Οι πρώτες ανασκαφές έγιναν το 1901-1902 από τον Χρ. Τσούντα πάνω στο λόφο Καστράκι. Το 1956 ο Δ. Ρ. Θεοχάρης άρχισε νέα ανασκαφική έρευνα στο λόφο και από το 1972 ερεύνησε τη γύρω περιοχή έξω από το λόφο, όπου αποκαλύφθηκε μεγάλος οικισμός της Μέσης Νεολιθικής εποχής.
Τα ευρήματα από τις ανασκαφές που ακολούθησαν κατέστησαν τον οικισμό του Σέσκλου έναν από τους σπουδαιότερους νεολιθικούς οικισμούς της Ελλάδας και της Ευρώπης. Η κεραμική που βρέθηκε στον οικισμό αποτέλεσε τη βάση της χρονολόγησης των υποπεριόδων κυρίως της Μέσης Νεολιθικής για ολόκληρο τον ελλαδικό χώρο. Ο οικισμός αποκτά στη Μέση Νεολιθική μεγάλη έκταση. Η περίοδος αυτή ταυτίζεται με το γνωστό "πολιτισμό του Σέσκλου" και χαρακτηρίζεται από την αύξηση της κεραμικής και από τη βελτίωση της τεχνικής ψησίματος των κεραμικών. Χαρακτηριστική είναι η μεγάλη χρήση των λίθινων εργαλείων και η αφθονότερη χρήση οψιανού που προέρχεται από τη Μήλο.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ - ΔΙΜΗΝΙΟΥ Το Διμήνι συνολικά έχει δώσει την πιο ολοκληρωμένη εικόνα ενός νεολιθικού οικισμού μέχρι σήμερα. Ο αρχαιολογικός χώρος του Διμηνίου έγινε αρχικά γνωστός από τα λείψανα του νεολιθικού οικισμού πάνω στο λόφο. Η κεραμική που βρέθηκε αποτέλεσε τη βάση για τη χρονολόγηση των υποπεριόδων της Νεώτερης Νεολιθικής σε όλο τον ελλαδικό χώρο. Ιδιαίτερη συζήτηση έχει αναπτυχθεί σχετικά με τη λειτουργία των κυκλικών περιβόλων που περιτρέχουν τον οικισμό. Τα τελευταία χρόνια έχει αποκαλυφθεί και πολύ σημαντικός μεγάλος μυκηναϊκός οικισμός, που ταυτίζεται με την αρχαία Ιωλκό. ΄Έχουν ανασκαφεί καλοχτισμένα σπίτια δεξιά και αριστερά από έναν μεγάλο δρόμο. Στο νεολιθικό οικισμό έγιναν ανασκαφές κυρίως στις αρχές του αιώνα, από τους Β. Στάη και Χρ. Τσούντα (1901 - 1903). Το 1901 ανασκάφηκε από τον Β. Στάη ο θολωτός τάφος πάνω στο λόφο. Ο θολωτός τάφος, γνωστός ως "Λαμιόσπιτο", ανασκάφηκε το 1886 από τους Lolling και Wolters. Το 1977 συνεχίστηκε η ανασκαφή του νεολιθικού οικισμού από τον καθ. Γ. Χουρμουζιάδη. Το 1980 ξεκίνησε η ανασκαφή του μυκηναϊκού οικισμού από την Β. Αδρύμη-Σισμάνη, η οποία και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Τα σημαντικότερα μνημεία και αρχιτεκτονικά σύνολα του Διμηνίου είναι: Ο μεγάλος και καλά οργανωμένος οικισμός της Νεώτερης Νεολιθικής εποχής . Βρίσκεται 5 χιλιόμετρα ΝΔ του Βόλου και είναι κτισμένος με μια πρώιμη πολεοδομική αντίληψη. ΄Εχει ανασκαφεί σε μεγάλη έκταση. Τα σπίτια αποκαλύφθηκαν πάνω στο λόφο, ανάμεσα σε περιβόλους που είναι κτισμένοι κατά ζεύγη γύρω από το λόφο. Κατοικήθηκε από το τέλος της 5ης χιλιετίας π.Χ. Στα ΝΔ του λόφου με τα νεολιθικά λείψανα , σε έκταση πάνω από 100 στρέμματα αποκαλύφθηκαν πρόσφατα τα πιο σημαντικά λείψανα του μυκηναϊκού οικισμού της περιοχής, που -σύμφωνα με την ανασκαφέα - ταυτίζεται με την αρχαία Ιωλκό. Βρέθηκαν "μεγαροειδή" σπίτια κτισμένα με ενιαίο προσανατολισμό, δεξιά και αριστερά από ένα φαρδύ δρόμο. Ο οικισμός χρονολογείται στον 15ο-12ο αιώνα π.Χ. Θολωτός μυκηναϊκός τάφος . Βρίσκεται στα ΒΔ του λόφου με το νεολιθικό οικισμό. Πρέπει ασφαλώς να αποδοθεί στους βασιλείς του μυκηναϊκού οικισμού. Αρκετά μεγάλος, καλοκτισμένος, με ανακουφιστικό τρίγωνο και κτιστή λάρνακα στο εσωτερικό του. Λείπει το άνω μέρος του τάφου που έχει καταρρεύσει. Χρονολογείται στην ΥΕ ΙΙΙΒ2 περίοδο (δεύτερο μισό του 13ου αιώνα π.Χ.).
Θολωτός μυκηναϊκός τάφος ("Λαμιόσπιτο") .
Βρίσκεται 300μ. δυτικά του λόφου με το νεολιθικό οικισμό. Σώζεται σε καλύτερη κατάσταση από τον προηγούμενο. Αν και συλημένος είχε αρκετά πλούσια ευρήματα, όπως χρυσά κοσμήματα, χάντρες και περιδέραια από υαλόμαζα, ελεφαντοστέινα εξαρτήματα και χάλκινα όπλα. Χρονολογείται στην ΥΕ ΙΙΙΑ2 περίοδο (δεύτερο μισό του 14ου αιώνα π.Χ.). -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΝΕΩΤΕΡΑ ΜΝΗΜΕΙΑ - ΟΙΚΙΑ ΚΟΝΤΟΥ (ΜΟΥΣΕΙΟ ΘΕΟΦΙΛΟΥ) Πρόκειται για λιθόκτιστο Αρχοντικό στεγασμένο με ξύλινη στέγη καλυμμένη με σχιστολιθικές πλάκες και κεραμίδια "βυζαντινού τύπου". Είναι τριώροφο με κάτοψη ορθογωνική. Τμήματα του ορόφου κατασκευασμένα από "τσατμά"-μια ελαφριά κατασκευή από ξύλα και κονίαμα- εξέχουν από το περίγραμμα της βάσης και δημιουργούν τα "σαχνισιά" της λαϊκής αρχιτεκτονικής. Ο τελευταίος όροφος είναι διακοσμημένος με τοιχογραφίες άριστης ποιότητας του σπουδαίου λαϊκού ζωγράφου Θεόφιλου Χατζημιχαήλ. Kτίστηκε το 1835. Αρχικά ανήκε στον Αναστάση Χατζηαναστάση. Το 1905 το αγόρασε ο Ιωάννης Κοντός, ο οποίος έκανε ορισμένες μετατροπές, σύμφωνα με τα νεοκλασικά πρότυπα που επικρατούσαν εκείνη την εποχή, τόσο στην εσωτερική διαρρύθμιση -κυρίως στο υπερυψωμένο ισόγειο- όσο και στην κύρια όψη του Αρχοντικού. Tο 1962 κηρύχτηκε ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Tο 1965 αγοράστηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού. Tο 1966 έγιναν εργασίες συντήρησης των τοιχογραφιών και επισκευής-στερέωσης του κτηρίου. Νέα επισκευή του Αρχοντικού έγινε το 1988-1990. Eίναι ανοικτό για το κοινό και λειτουργεί ως "Μουσείο Θεόφιλου".
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΧΙΟΝΟΔΡΟΜΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΗΛΙΟΥ
Το χιονοδρομικό κέντρο Πηλίου δημιουργήθηκε από τον Ελληνικό Ορειβατικό Σύλλογο του Βόλου το 1967. Από το 1997 τη διαχείριση του κέντρου έχει αναλάβει η Αναπτυξιακή Εταιρεία Μαγνησίας. Η κορυφή που φιλοξενεί το χιονοδρομικό κέντρο είναι οι Αγριόλευκες με υψόμετρο 1471 μέτρα. Το σημείο που στα περισσότερα χιονοδρομικά κέντρα είναι το χαμηλότερο εδώ είναι το υψηλότερο με όλα τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα αυτής της ιδιαιτερότητας. Παρότι είναι σχετικά μικρό, η θέση του ανάμεσα στα πηλιορείτικα χωριά το καθιστά ιδανικό προορισμό για όλη την οικογένεια. Διαθέτει δύο εναέριους αναβατήρες με μονό κάθισμα, ένα διθέσιο εναέριο αναβατήρα και δύο συρόμενους. Καθώς επίσης χώρους στάθμευσης, πρώτες βοήθειες, ελικοδρόμιο, καταφύγιο - ξενώνας - καφετέρια. Όλες οι πίστες συνδέονται μεταξύ τους και με τους χώρους στάθμευσης. ΠΙΣΤΕΣ 1. Θέτις: 400μ. 2. Ιάσων: 350μ. 3. Πανόραμα: 1045μ. 4. Φαλκονέρα: 635μ. 5. Αρχαρίων: 250μ. 6. Πίστα αντοχής (Lang - Lauf): 5000μ. Το χιονοδρομικό κέντρο βρίσκεται, στο μέσο περίπου της απόστασης μεταξύ Αθήνας Θεσσαλονίκης και βλέπει δύο «θάλασσες» τον Παγασητικό κόλπο και τον Αιγαίο πέλαγος. Απέχει 27 χλμ. από το Βόλο, 12 χλμ. από την Πορταριά, 20 χλμ. από την Ζαγορά και 2 χλμ. από τον ορεινό οικισμό Χάνια.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΚΕΝΤΡΟ ΤΕΧΝΗΣ GIORGIO DE CHIRICO Το Κέντρο Τέχνης Giorgio de Chirico, οφείλει την ονομασία του στον σπουδαίο ιταλό ζωγράφο, που γεννήθηκε στον Βόλο. Στους τρεις ορόφους του κτηρίου εκτίθεται μόνιμα η πινακοθήκη του συλλέκτη Αλέξανδρου Δάμτσα, με 500 περίπου πίνακες από όλα τα σημαντικά καλλιτεχνικά ρεύματα του αιώνα μας. Τα παραπάνω έργα κατανέμονται σε γκραβούρες, χάρτες και ντοκουμέντα για την περιοχή, σε έργα Ελλήνων χαρακτών και σε έργα Βολιωτών, Μαγνησιωτών και Θεσσαλών καλλιτεχνών.Το μεγαλύτερο μέρος της δωρεάς καλύπτουν τα έργα Ελλήνων ζωγράφων του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα. Σε άλλους χώρους του Κέντρου Τέχνης φιλοξενούνται τακτικά εκθέσεις ποικίλου εικαστικού ενδιαφέροντος.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΔΗΜΟΣΙΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΖΑΓΟΡΑΣ Η ιστορική Βιβλιοθήκη της Ζαγοράς ιδρύθηκε το 1762 και βρίσκεται πολύ κοντά στην κεντρική πλατεία της Ζαγοράς, πίσω από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου.
Η ιδέα ανήκε στον Ιωάννη Πρίγκο, πνευματικό άνθρωπο της περιοχής, ο οποίος από το εξωτερικό έστελνε βιβλία της προσωπικής του συλλογής στον εφημέριο της Αγίας Κυριακής της Ζαγοράς, για να τα χρησιμοποιούν οι μαθητές αλλά και όσοι άλλοι το επιθυμούσαν. Τα βιβλία αυτά αποτέλεσαν και το πρώτο υλικό της βιβλιοθήκης. Αργότερα, με τη συνεργασία του Ζαγοριανού Πατριάρχη Καλλίνικου Γ', τέθηκε σε επαναλειτουργία η λεγόμενη Ανωτέρα Σχολή Ελληνικών Γραμμάτων, που υπήρχε παλαιότερα στο χωριό, και στεγάσθηκε στο χώρο του μοναστηριού του Αϊ-Γιάννη Προδρόμου. Το κτίριο είναι γνωστό ως Σχολείο του Ρήγα, επειδή εκεί μαθήτευσε ο Ρήγας Φεραίος. Το υλικό, με τον καιρό, εμπλουτίζεται με βιβλία εύπορων κατοίκων και μοναστηριών. Αργότερα επιφανείς άνδρες δωρίζουν νέες συλλογές, ανάμεσά τους οι αδελφοί Κασσαβέτη, ο Ζαγοριανός ποιητής Πέτρος Μάγνης, ο αδερφός του, συγγραφέας Απόστολος Κωνσταντινίδης κ.ά.
Το 1955 η βιβλιοθήκη γίνεται δημόσια και υπάγεται στο Υπουργείο Παιδείας. Στη βιβλιοθήκη φυλάσσονται 5 χιλιάδες χειρόγραφα και παλαίτυπα. Ταυτόχρονα, λειτουργεί δανειστικό τμήμα με 14 χιλιάδες τίτλους, ενώ κατά καιρούς πολλοί καθηγητές και συγγραφείς χρησιμοποίησαν το υλικό της βιβλιοθήκης για τις μελέτες και τις εργασίες τους.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΕΝΤΟΜΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΚΟΥΤΡΟΥΜΠΑ
Είναι το αποτέλεσμα της πολύχρονης ενασχόλησης του Αθανάσιου Κουτρούμπα με τη συλλογή εντόμων.
Το μουσείο είναι μοναδικό στο είδος του στην Ελλάδα και ένα από τα πιο οργανωμένα της Βαλκανικής. Είναι ευρέως γνωστό στον επιστημονικό κόσμο που ασχολείται με το αντικείμενο. Η συλλογή εμπλουτίζεται συνεχώς με νέα είδη. Σήμερα περιλαμβάνει 35.000 έντομα διαφόρων τάξεων, κυρίως, όμως, λεπιδόπτερων, που ανήκουν σε περισσότερα από 10.000 είδη, υποείδη και φυλές και έχουν ταξινομηθεί σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες της Στατιστικής Εντομολογίας. Τα εκθέματα προέρχονται από πολλά μέρη της Ελλάδας και της Ευρώπης αλλά και από τις άλλες ηπείρους. Έχουν συγκεντρωθεί κατά τη διάρκεια εξορμήσεων που ο ίδιος ο Δρ. Αθ. Κουτρούμπας έχει κατά καιρούς πραγματοποιήσει.
Θα δείτε κατηγοριοποιημένα, κατά ήπειρο, τάξη εντόμων, οικογένεια, γένος και είδος, τα εκθέματα του Μουσείου. Ανάμεσά τους βρίσκονται σπάνια ή και μοναδικά δείγματα. Μεταξύ αυτών η Thysania Agrippina της Νοτίου Αμερικής, η μεγαλύτερη πεταλούδα στον κόσμο, με άνοιγμα πτερών 37-40 εκατοστά. --------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΑΙΚΗΣ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΟΙΚ. Β. ΑΝΕΤΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΑ ΛΕΧΩΝΙΑ
Το Μουσείο Λαϊκής Αγγειοπλαστικής της Οικογένειας Βασ. Ανετόπουλου στα Λεχώνια Πηλίου Μαγνησίας υλοποιεί δύο προγράμματα αισθητικής και περιβαλλοντικής αγωγής, τα οποία απευθύνονται σε μαθητές Α΄θμιας και Β΄θμιας Εκπαίδευσης. Το πρώτο με τίτλο «Πλάθοντας έναν πλανήτη που αξίζει να ζεις» είναι σε τρία επίπεδα δεξιότητας (Δημοτικό - Γυμνάσιο - Λύκειο) και σκοπός του είναι η βιωματική εμπειρία με τη χρήση κυρίως του πηλού, αλλά και άλλων μέσων (trash art),για τη δημιουργία ενός πλανήτη στα ανθρώπινα μέτρα. Κόστος συμμετοχής 5 ευρώ ανά μαθητή. Το δεύτερο με τίτλο: «Πανόραμα Παγκόσμιας Κλιματικής Κρίσης» αποτελεί μια παρουσίαση των σύγχρονων περιβαλλοντικών προβλημάτων (αποδάσωση, όξινη βροχή, ρύπανση, φαινόμενο του θερμοκηπίου, καταναλωτισμός, κλπ), με τη χρήση των νέων τεχνολογιών επικοινωνίας (υπολογιστή -μεγάλης οθόνης - Internet). Στο πρόγραμμα επιδιώκεται η ενεργή συμμετοχή των μαθητών με την παρουσίαση ανά ομάδες περιβαλλοντικών σεναρίων για την περιοχή τους, την Ελλάδα, την Ευρώπη, τον πλανήτη (δημιουργικοί συνδυασμοί περιβαλλοντικών προβλημάτων και διεξόδων). Κόστος συμμετοχής 6 ευρώ ανά μαθητή. Κάθε πρόγραμμα έχει αναπτυχθεί με τη σχετική ευελιξία, ώστε να υφίσταται μεγαλύτερες ή μικρότερες προσαρμογές ανάλογα με τη σχολική μονάδα, που συμμετέχει σ’ αυτό.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑ
Στο μυχό του Παγασητικού Κόλπου, σε απόσταση 1,5 χιλιομέτρων νότια της σημερινής πόλης του Βόλου, βρίσκεται η Δημητριάδα. Ο χώρος που κατέλαβε η πόλη άρχισε να κατοικείται από το τέλος της νεολιθικής εποχής. Στην περίμετρο των τειχών της περιλαμβάνει ένα σημαντικό προϊστορικό οικισμό, τη Μαγούλα Πευκάκια, που χρονολογείται από το τέλος της νεολιθικής εποχής έως τα μυκηναϊκά χρόνια. Λόγω της επίκαιρης θέσης του αναπτύχθηκε και εξελίχθηκε σε σημαντικό εμπορικό σταθμό - λιμάνι, μέσω του οποίου επικοινωνούσε η θεσσαλική ενδοχώρα με περιοχές όπως η Θράκη, η Μικρά Ασία, τα νησιά του Αιγαίου και η Νότια Ελλάδα, ιδιαίτερα στην ύστερη φάση της Χαλκοκρατίας.
Η Δημητριάδα πήρε το όνομά της από το όνομα του ιδρυτή της, Δημητρίου Πολιορκητή, ο οποίος στις αρχές του 3ου αιώνα π.Χ. συνοίκησε τις μικρές κώμες της περιοχής για να δημιουργήσει μια πόλη σε στρατηγική θέση, ισχυρή οικονομικά και πολιτικά. Η μεγάλη ακμή της πόλης ως οικονομικό, εμπορικό και πολιτικό κέντρο είναι από το 217-168 π.Χ., παρακμάζει τον 6ο αιώνα μ.Χ. και εγκαταλείπεται. Οι ανασκαφές που άρχισαν από το τέλος του 19ου αιώνα στην περιοχή και συνεχίζονται ακόμη, έχουν φέρει στο φως πολλά στοιχεία για τη ζωή και την οργάνωση της πόλης.
Το τείχος Ο Απ. Αρβανιτόπουλος ανέσκαψε σε μεγάλη έκταση το τείχος, το οποίο ενισχύεται με τετράγωνους πύργους και περιβάλλει την πόλη σε όλη της την έκταση. Το τείχος της πόλης, κτισμένο ισοδομικά, σώζεται σχεδόν σε όλη την έκταση εκτός από ένα τμήμα στη βόρεια πλευρά του.
Γραπτές επιτύμβιες στήλες Στο τείχος βρέθηκαν οι περίφημες γραπτές επιτύμβιες στήλες της Δημητριάδας, οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν σαν οικοδομικό υλικό σε μεταγενέστερη επισκευή του τείχους. Οι στήλες αυτές δίνουν πολλές πληροφορίες για τη ζωή στη Δημητριάδα, τη διακίνηση ξένων στην πόλη, την τεχνική της μεγάλης ζωγραφικής.
Το Ηρώο Το ηρώο, πάνω στο βραχώδη λόφο δυτικά του αρχαίου θεάτρου, αποτελείται από ένα ορθογώνιο περίβολο και ένα κεντρικό κτίσμα που ήταν επενδεδυμένο με μαρμάρινη διακόσμηση ιωνικού ρυθμού. Πιθανολογείται, ότι πρόκειται για ταφικό μνημείο - μαυσωλείο, που έμεινε ατελείωτο και προοριζόταν για τη λατρεία του ήρωα κτίστη της πόλης, τον θεοποιημένο Δημήτριο.
Το Θέατρο Το θέατρο είναι ένας σημαντικός χώρος αναφοράς της πόλης. Κατασκευάστηκε κατά την πρώιμη ελληνιστική εποχή, στο α' μισό του 3ου αιώνα π.Χ. και επισκευάστηκε τουλάχιστον τέσσερις φορές έως το β' μισό του 4ου αιώνα μ.Χ., οπότε και εγκαταλείφθηκε οριστικά. Η σκηνή του ήταν διώροφη. Στο ισόγειο διαιρείται σε τρία δωμάτια. Δυτικά της σκηνής σώζεται η υποθεμελίωση του προσκηνίου. Η ορχήστρα έχει διάμετρο 24,15 μ., δάπεδο από πατημένο πηλό και περιμετρικά αποχετευτικό αγωγό. Τα εδώλια της πρώτης σειράς είναι κατασκευασμένα από γκρίζο μάρμαρο, ενώ τα υπόλοιπα από πωρόλιθο.
Το Υδραγωγείο Το τεράστιο τεχνικό έργο που κατασκευάστηκε για την υδροδότηση της πόλης είναι πιθανότατα δημιούργημα των αρχών του 4ου αιώνα μ.Χ. Σήμερα σώζονται μόνο οι πεσσοί, πάνω στους οποίους στηριζόταν η κτιστή αύλακα που μετέφερε το νερό από το Πήλιο στη Δημητριάδα. Το Ανάκτορο Το Ανάκτορο δεσπόζει πάνω σε ύψωμα στο ανατολικό τμήμα της πόλης. Στο ψηλότερο σημείο του λόφου έχει αποκαλυφθεί μία περίστυλη αυλή με δωρικούς κίονες, στις τρεις πλευρές της οποίας ανοίγονται τα διαμερίσματα, ενώ στη βόρεια πλευρά της βρίσκονται τα εργαστήρια χαλκουργίας και ένας μεγάλος αποχετευτικός αγωγός. Το κτήριο ήταν διώροφο. Στις τέσσερις γωνίες του υπάρχει από ένας ισχυρός πύργος. Στα δυτικά του συγκροτήματος της περίστυλης αυλής σε χαμηλότερα άνδηρα εκτείνονται οι υπόλοιποι χώροι του ανακτορικού συγκροτήματος, επίσης σε δύο ορόφους. Οι τοίχοι του κτηρίου ήταν διακοσμημένοι με τοιχογραφίες γκρίζου, κόκκινου, λευκού και κίτρινου χρώματος που μιμούνταν ορθομαρμάρωση. Το ανάκτορο εγκαταλείφθηκε στα μέσα περίπου του 2ου αιώνα π.Χ., στο τέλος δηλαδή της Μακεδονικής κυριαρχίας στην Ελλάδα. Ένα τμήμα του χρησιμοποιήθηκε στη ρωμαϊκή εποχή ως νεκροταφείο.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΑΘΑΝΑΣΑΚΕΙΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ
Το μουσείο του Βόλου ιδρύθηκε το 1909, με δωρεά του Αλεξίου Αθανασάκη, με σκοπό να φυλαχθούν σ' αυτό οι γραπτές επιτύμβιες στήλες που προέρχονταν από τα νεκροταφεία της αρχαίας πόλεως της Δημητριάδος (3ος αι. π.Χ.). Στις επτά αίθουσες του συγκεντρώνει ευρήματα από τις αρχαιολογικές έρευνες που άρχισαν στην Θεσσαλία στις αρχές του 20ου αι. και συνεχίζονται μέχρι σήμερα . Το κτήριο είναι νεοκλασικού ρυθμού και τα σχέδια εκπονήθηκαν από τους αρχιτέκτονες Ι. Π. Σκούταρη και Α. Αγγελίδη. Παράλληλα με τα πλούσια και ποικίλα εκθέματα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Βόλου παρουσιάζει ο τρόπος έκθεσης της αίθουσας των νεολιθικών αντικειμένων και της αίθουσας με τις αναπαραστάσεις των τάφων, που δίνουν τη δυνατότητα στον επισκέπτη να έχει πιο άμεση επαφή με τα αρχαία και να κατανοεί με ευκολία τη λειτουργία τους.
Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Βόλου εφαρμόζεται ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα για μαθητές του Δημοτικού σχολείου που έχει σαν θέμα: "Νεολιθικός πολιτισμός: Μια φορά κι΄ έναν καιρό στο Σέσκλο και στο Διμήνι". Στις συλλογές του Μουσείου περιλαμβάνονται: • Συλλογή Παλαιολιθικών ευρημάτων από ολόκληρη τη Θεσσαλία • Αίθουσα για τη Νεολιθική Εποχή (ειδώλια , αγγεία , σκεύη, πήλινα ομοιώματα κλπ.) • Δύο αίθουσες με αναπαραστάσεις τάφων κατά εποχές. • Συλλογή χρυσών κοσμημάτων • Συλλογή γραπτών επιτύμβιων στηλών Δημητριάδας. • Συλλογή ανάγλυφων επιτύμβιων και αναθηματικών στηλών • Συλλογή πήλινων, χάλκινων και γυάλινων αγγείων όλων των περιόδων. • Συλλογή νομισμάτων από τη Θεσσαλία και από άλλες περιοχές του αρχαιοελληνικού κόσμου.
ΑΙΘΟΥΣΑ 1 Εκτίθενται αντικείμενα από τις νεότερες ανασκαφικές έρευνες σε παραθαλάσσιους προϊστορικούς οικισμούς ( Πετρομαγούλα ), σε ταφικούς τύμβους (5ος αι. π.Χ.) και σε ταφικά ιερά (5ος - 3ος αι. π.Χ.) ΑΙΘΟΥΣΑ 2 Τα κύρια εκθέματα της είναι γραπτές επιτύμβιες στήλες από την αρχαία Δημητριάδα, θαυμάσια δείγματα ελληνιστικής ζωγραφικής (3ος αι. π.Χ.), και ακόμα αγγεία με γραπτή διακόσμηση και κοσμήματα από την μυκηναϊκή εποχή (2η χιλιετία π.Χ.) και την εποχή του σιδήρου (1η χιλιετία π.Χ.) ΑΙΘΟΥΣΑ 3 Τα εκθέματά της δίνουν πληροφορίες για την εξέλιξη του ανθρώπου στην νεολιθική εποχή και τις δραστηριότητες του σε κύριους τομείς, όπως είναι η κατασκευή οικιών (βλ. υλικά δομής), η παραγωγή τροφής (βλ. εργαλεία και αγγεία) και οι εξωπαραγωγικές δραστηριότητες ( βλ. ειδώλια , κοσμήματα). ΑΙΘΟΥΣΑ 4 Εκτίθενται επιτύμβιες γραπτές στήλες από την αρχαία Δημητριάδα μαζί με αγγεία , πήλινα ειδώλια, κοσμήματα και γλυπτά των ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων (3ος αι. - 4ος αι. μ.Χ.) ΑΙΘΟΥΣΑ 5 Παρουσιάζονται σχεδιαστικές αναπαραστάσεις τάφων που πληροφορούν για την εξέλιξη των ταφικών μνημείων από τα προϊστορικά έως και τα ελληνιστικά χρόνια (3η χιλιετία - 3ος αι. π.Χ.) ΑΙΘΟΥΣΑ 6 Τάφοι μεταφερμένοι αυτούσιοι από τον χώρο της ανασκαφής μαζί με τον σκελετό του νεκρού και τα αφιερώματα γύρω του δίνουν πληροφορίες για τα έθιμα ταφής. ΑΙΘΟΥΣΑ 7 Εκτίθενται αντιπροσωπευτικά δείγματα θεσσαλικής πλαστικής αρχαϊκών και κλασσικών χρόνων (6ος και 5ος αι. π.Χ.), και ακόμη χάλκινα αφιερώματα από το πανθεσσαλικό ιερό της Ιτωνίας Αθηνάς στη Φίλια Καρδίτσας. Εκτίθενται ακόμη ενδεικτικό υλικό από την παλαιολιθική και την νεολιθική εποχή από την θεσσαλική πεδιάδα και τις όχθες του Πηνειού ποταμού.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΜΟΥΣΕΙΟ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑ
Η δημιουργία Βιομηχανικού Μουσείου στοχεύει στην αξιοποίηση και ανάδειξη των εγκαταστάσεων και του μηχανολογικού εξοπλισμού του παλιού κεραμοποιείου. Περιλαμβάνει τους ακόλουθους χώρους: • Τριβεία Αργίλου • Δεξαμενές Διήθησης Αργίλου • Λεβητοστάσιο • Αίθουσα Παραγωγής • Παλιά Ξηραντήρια • Νέα Ξηραντήρια • Φούρνος HOFFMAN • Χώρος υποστήριξης - βοηθητικών λειτουργιών Φούρνου • Πατάρι Φούρνου • Μύλος (και ράμπα) • Ημιυπαίθριος Χώρος Εκθετηρίων
Στους παραπάνω χώρους διατηρείται ο μηχανολογικός εξοπλισμός του πλινθοκεραμοποιείου που έχει χαρακτηρισθεί διατηρητέος στο σύνολό του από το Υπ. Πολιτισμού και έχει συντηρηθεί με ίδιους πόρους της ΔΕΜΕΚΑΒ. Το Μουσείο θα μπορούσε να συμπληρωθεί μελλοντικά και με άλλα εκθέματα της βιομηχανικής ιστορίας της πόλης. Η λειτουργία του Μουσείου Βιομηχανικής Ιστορίας του πλινθοκεραμοποιείου Τσαλαπάτα συμβάλλει στην ανάπτυξη νέων μορφών τουρισμού (πολιτιστικού, μορφωτικού, σχολικού και ειδικών ενδιαφερόντων), σε συνάρτηση με την ανάδειξη του ιστορικού ενδιαφέροντος της περιοχής Παλαιών και την ανάδειξη του αρχαιολογικού πλούτου της ευρύτερης περιοχής. Στόχος είναι η αύξηση του μέσου χρόνου παραμονής στην πόλη των διερχομένων τουριστών που σήμερα κατευθύνονται προς Πήλιο και Σποράδες.
Οργάνωση της Επίσκεψης του Μουσείου Στόχος είναι η παρουσίαση του τρόπου λειτουργίας του εργοστασίου στις διάφορες φάσεις λειτουργίας του ανάλογα με την μέθοδο επεξεργασίας της πρώτης ύλης (υγρή - ξηρή επεξεργασία της αργίλου), τη χρησιμοποιούμενη ενέργεια (ατμοκίνηση - ηλεκτρισμός) και τις αντίστοιχες μηχανές παραγωγής των τούβλων και κεραμιδιών ή τη μέθοδο ξήρανσης των προϊόντων (παλιά - νέα ξηραντήρια). Η οργάνωση της επίσκεψης ακολουθεί την διαδρομή της παραγωγικής διαδικασίας, ώστε να παρέχεται στον επισκέπτη η δυνατότητα να κατανοήσει τον τρόπο λειτουργίας του εργοστασίου και τα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας.
Η είσοδος στο κτιριακό συγκρότημα γίνεται από τον χώρο παραγωγής. Η είσοδος είναι ελεγχόμενη στον δημιουργούμενο προθάλαμο εισόδου. Πρόκειται για ημιυπαίθριο χώρο μεταξύ κτιρίου παραγωγής και γραφείων πληροφόρησης κοινού και Διοικήσεως που ευρίσκονται στον δημιουργούμενο χώρο κάτω από την ράμπα. Ο χώρος παραγωγής αποτελεί μουσειακό χώρο στον οποίο ο ευρισκόμενος μηχανολογικές εξοπλισμός παραμένει στη θέση του μετά την απαιτούμενη συντήρηση. Από τον χώρο παραγωγής ο επισκέπτης έχει την δυνατότητα να επισκεφθεί το λεβητοστάσιο που διατηρεί τον χαρακτήρα του παραμένοντας μουσειακός χώρος. Και σε αυτόν τον χώρο ο μηχανολογικός εξοπλισμός διατηρείται αυτούσιος. Από την αίθουσα παραγωγής ο επισκέπτης δύναται να επισκεφθεί κατά σειρά το τμήμα των διατηρουμένων παλαιών ξηραντηρίων και τα νέα ξηραντήρια. Στην συνέχεια δύναται κανείς να ολοκληρώσει την επίσκεψη του εντός του κτιριακού συγκροτήματος εισερχόμενος στο πιο ενδιαφέρον τμήμα, τον περίφημο φούρνο Hoffman. Πρόκειται για τον βασικό μουσειακό χώρο που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και μετά τις επεμβάσεις αποκατάστασης του φούρνου διατηρεί στο ακέραιο τον μουσειακό του χαρακτήρα. Στο πατάρι του φούρνου, παράλληλα με το μουσειακό μέρος, δημιουργείται χώρος συνάθροισης κοινού και εικαστικών εκθέσεων.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΙΤΣΟΥ ΜΑΚΡΗ
Το « ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΙΤΣΟΥ ΜΑΚΡΗ» στεγάζεται στο σπίτι του λαογράφου που βρίσκεται στην περιοχή Αναύρου στο Βόλο, στην οδό Κίτσου Μακρή 38. Περιλαμβάνει την λαογραφική συλλογή του, την βιβλιοθήκη του, που αποτελείται από 4.000 τόμους βιβλίων και το αρχείο του, με 2.500 διαφάνειες και 4.000 φωτογραφίες, σε πολλές από τις οποίες απεικονίζονται θησαυροί της λαϊκής μας παράδοσης που δεν σώζονται σήμερα. Μετά τον θάνατό του το 1988 και σύμφωνα με δική του επιθυμία, όλα τα παραπάνω δωρίζονται από την οικογένειά του, μαζί με το σπίτι που τα στεγάζει, στο ανώτατο πνευματικό ίδρυμα της περιοχής μας, το «Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας», προκειμένου το «ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΙΤΣΟΥ ΜΑΚΡΗ» να λειτουργήσει σαν Λαογραφικό Μουσείο και Ερευνητικό Κέντρο.
Το σπίτι του Κίτσου Μακρή κτίστηκε το 1955 με αρχιτέκτονα τον βολιώτη Αργύρη Φιλιππίδη. Πρόκειται για μια διώροφη μονοκατοικία εμβαδού 180 τ.μ. Αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα σπιτιού εμπνευσμένου από την τοπική παραδοσιακή αρχιτεκτονική του Πηλίου, στο οποίο τα παραδοσιακά μορφολογικά στοιχεία που χρησιμοποιούνται αναπλάθονται και εντάσσονται στην σύγχρονη δημιουργία, χωρίς την στείρα μορφοκρατική αντιγραφή των σπιτιών των μετέπειτα χρόνων. Ακολουθεί με μεγάλη συνέπεια τους δρόμους που άνοιξε στο χώρο αυτό κατά την περίοδο του μεσοπολέμου, ο μεγάλος νεοέλληνας αρχιτέκτονας Δημήτρης Πικιώνης, ο οποίος μαζί με την Αγγελική Χατζημιχάλη στην Λαογραφία , τον Αριστοτέλη Ζάχο, τον ζωγράφο Φώτη Κόντογλου και πολλούς άλλους δημιούργησαν το κίνημα «Επιστροφή στις Ρίζες» , τις αρχές του οποίου ασπάστηκαν και μερικοί νεότεροι αρχιτέκτονες, μεταξύ των οποίων και ο Αργύρης Φιλιππίδης. Περιλαμβάνει στο ισόγειο το χώρο της λαογραφικής συλλογής, του γραφείου, την κουζίνα που πρόσφατα διαμορφώθηκε σε γραφείο, τον χώρο της τραπεζαρίας και του καθιστικού, ενώ στον όροφο υπάρχουν τρία υπνοδωμάτια και οι χώροι υγιεινής. Οι χώροι του σπιτιού δίνουν πραγματικά το «στίγμα» του Κίτσου Μακρή. Είναι ο τόπος έκφρασης και δημιουργίας του. Ορισμένοι από αυτούς διακοσμήθηκαν από τον ίδιο με τοιχογραφίες, ψηφιδωτά και οροφογραφίες, με πιο ενδιαφέρουσα την μεγάλη φρίζα του καθιστικού που, όπως ο ίδιος γράφει «Η ζωγραφιά ετούτη παριστά το Βόλο και το Πήλιο όχι όπως τα βλέπουν τα μάτια, μα όπως τα έχει πάντα στην καρδιά του ο Κίτσος Μακρής, που την δούλεψε την άνοιξη του 1959. Δεν πάσχισε να περιγράψει πιστά. Να τραγουδήσει θέλησε..»
Η λαογραφική συλλογή περιλαμβάνει τα περί τα 560 αντικείμενα λαϊκής τέχνης τα οποία προέρχονται κυρίως από την περιοχή του Πηλίου και χρονολογούνται στον 18ο και στον 19ο αιώνα. Μερικά από αυτά μπορούν να θεωρηθούν ως μοναδικά στο είδος τους για την περιοχή, όπως η μεγάλη τοιχογραφία του Παγώνη, που χρονολογείται στα 1832 και αποτελούσε το κύριο ζωγραφικό θέμα του παράσπιτου του αρχοντικού Τριανταφύλλου στην Δράκεια Πηλίου, παριστάνει πόλεις και χωριά του Ελλαδικού χώρου, όπως η Χαλκίδα, το Ταλάντι, το Δουκό και άλλα. Η τοιχογραφία αυτή αποτελεί το κορυφαίο έργο της ζωγραφικής διακόσμησης της κοσμικής αρχιτεκτονικής του Πηλίου. Είναι το μοναδικό δείγμα στην περιοχή που σώθηκε, χάρη στο μεράκι και τις ακούραστες προσπάθειες του Κίτσου Μακρή από τα δεκάδες μέτρα ζωγραφικής επιφάνειας που υπήρχαν παλιότερα. Ακολουθούν οι τοιχογραφίες του Αθανάσιου Παγώνη, γιού του προηγούμενου, οι οποίες προέρχονται από το πατρικό του σπίτι στην Δράκεια, χρονολογούνται γύρω στα 1870 και παριστάνουν τοπία του Θεσσαλικού κάμπου, καθώς και ένα από τα σημαντικότερα λαϊκά πορτραίτα του εθνεργέτη Ρήγα Φεραίου, έργο του ίδιου. Θεόφιλου Χατζημιχαήλ "Οι τρείς Καπεταναίοι Συμφιλιωθέντες" τοιχογραφία (1898) Από τα σημαντικότερα επίσης εκθέματα της συλλογής είναι και 25 έργα του ζωγράφου Θεόφιλου Χατζημιχαήλ, που έζησε στην περιοχή της Μαγνησίας από τα τέλη του περασμένου αιώνα ως το 1927, που έφυγε οριστικά για την πατρίδα του, την Μυτιλήνη. Ο Κίτσος Μακρής, που ήταν από τους πρώτους μελετητές του Θεόφιλου από το 1939 ξεκίνησε το έργο της διάσωσης και της προστασίας των δημιουργημάτων του και στην συλλογή του περιλαμβάνονται μερικά από τα σημαντικότερα έργα του όπως «Οι τρεις Καπεταναίοι συμφιλιωθέντες» (1898), «Οι Νεόνυμφοι» - που παριστά το ζεύγος Γεραμπίνη- (1919), «Ο Ροβέρτος και η Ιουλία» (1899), «Ο χαιρετισμός του Μάη» (1919), «Η αποβίβαση του 'Οθωνα» - ζωγραφική σε ναυτικό σάκο, «Η Ανατολή - Ο Αλλή Πασάς εν τη λίμνη των Ιωαννίνων - ζωγραφική σε πάνινη μπάντα. Επίσης, εικόνες του Θεόφιλου με σημαντικότερη την «Παναγιά Βρεφοκρατούσα» και πολλά σπαράγματα τοιχογραφιών που όλα προέρχονται από την περιοχή του Πηλίου και μας δίνουν μια ολοκληρωμένη εικόνα του έργου του ζωγράφου στην Μαγνησία.
Σημαντική επίσης είναι και η συλλογή των χάρτινων εικόνων, οι οποίες τυπώνονται από χάλκινες μήτρες (χαλκογραφίες) στα εργαστήρια του Αγίου 'Όρους και στην συνέχεια τις διέθεταν οι μοναχοί στις διάφορες περιοδείες τους. Στην συλλογή με τις χαλκογραφίες περιλαμβάνονται και δύο αμφίπλευρες μήτρες που είναι οι μοναδικές σωζόμενες στην περιοχή. Τη θέση του κατέχει στην συλλογή και ο τελευταίος των λαϊκών ζωγράφων της περιοχής μας, ο ναυπηγός Νικόλαος Χριστόπουλος (1880 - 1967) , με 16 έργα του που παριστάνουνε τα χαρακτηριστικά καράβια του, τις γοργόνες και άλλα ναυτικά κυρίως θέματα. Τέλος η λαογραφική συλλογή συμπληρώνεται με μεταβυζαντινές εικόνες και με αντικείμενα μικροτεχνίας, όπως ξυλόγλυπτα και αντιπροσωπευτικά δείγματα εκκλησιαστικής τέχνης. Με διάφορα αντικείμενα καθημερινής χρήσης (κουτάλια, ρόκες, γκλίτσες) και αργυροχρυσοχοϊας (γιορντάνια, πόρπες, βραχιόλια, καρφίτσες, στέφανα γάμου, φυλακτά) δουλεμένα όλα με τις παραδοσιακές τεχνικές όπως εγχάρακτη, σφυρήλατη, χυτή, διάτρητη, συρματερή και τεχνική με σαβάτι. Επίσης με διάφορα αντικείμενα χαλκουργίας, κεραμικά πιάτα και σκεύη, μουσικά όργανα, λιθογραφίες, κεντήματα και ένα πλήθος άλλων αντικειμένων που καλύπτουν όλο το φάσμα της λαϊκής τέχνης. Ο διάκοσμος του σπιτιού συμπληρώνεται με έργα διάσημων νεοελλήνων ζωγράφων όπως του Γκέσκου, του Μαλάμου, του Θεολόγου, καθώς και με έργα του χαράκτη Τάσσου και το κεραμίστα Πάνου Βαλσαμάκη. Το 1996, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας αναθέτει την επανέκθεση της λαογραφικής συλλογής και των υπολοίπων αντικειμένων σε ομάδα εργασίας αποτελούμενη από τον γλύπτη-συντηρητή Δημήτρη Ζαχαρίου , τον αρχιτέκτονα Δημήτρη Παλιούρα και τον ζωγράφο-συντηρητή Γιάννη Παπαϊωάννου, οι οποίοι σε συνεργασία με την κόρη του λαογράφου κ. Θάλεια Μακρή-Σκοτινιώτη οργάνωσαν την έκθεση στον χώρο του ισογείου και του κλιμακοστασίου. Βασικός στόχος της ομάδας εργασίας ήταν να διατηρηθεί η ζεστή ατμόσφαιρα του σπιτιού και ο χαρακτήρας που του έδωσε ο Κίτσος Μακρής και παράλληλα με μια σύγχρονη μουσειακή αντίληψη να εκτεθεί η συλλογή με τρόπο που να αναδεικνύεται και να προβάλλεται ο λαϊκός πολιτισμός της περιοχής μας. Τα αντικείμενα ταξινομήθηκαν σε θεματικές ενότητες, ώστε να είναι εύκολη η κατανόησή τους από τον επισκέπτη και συγχρόνως διδακτική για την γνώση της πορείας και της εξέλιξης της λαϊκής μας τέχνης. Έτσι, στον χώρο της λαογραφικής συλλογής τοποθετήθηκαν στην ψηλότερη ζώνη οι τοιχογραφίες του Παγώνη, του Αθανασίου Παγώνη και μια τοιχογραφία αγνώστου ζωγράφου από τα Αμπελάκια (1790), ώστε να βρίσκονται κατά το δυνατόν στο αρχικό φυσικό τους ύψος, ενώ ανάμεσά τους παρεμβάλλονται δύο περίτεχνοι πολύχρωμοι γύψινοι φεγγίτες του 18 ου αιώνα, με σκοπό να υπάρχει διαχωρισμός μεταξύ των θεμάτων. Στην μεσαία ζώνη τοποθετήθηκαν τα έργα του Θεόφιλου , ο «Ρήγας Φεραίος» του Αθ. Παγώνη, ξυλόγλυπτα, εικόνες και μια προσθήκη με κοσμήματα, ενώ τα παράθυρα του δωματίου σφραγίστηκαν και διαμορφώθηκαν σε βιτρίνες στις οποίες εκτέθηκαν τα ασημένια στέφανα, αντικείμενα χαλκουργίας, τα μουσικά όργανα, οι «κοκόνες» από ζυμάρι, εκκλησιαστικά ξυλόγλυπτα και άλλα μικροαντικείμενα. Τέλος, στην κατώτερη ζώνη τοποθετήθηκαν στις δύο πλευρές βιτρίνες, στις οποίες εκτέθηκαν για λόγους ασφαλείας όλα τα αντικείμενα της αργυροχρυσοχοϊας, της καθημερινής χρήσης, ξυλόγλυπτα και διάφορα μικροαντικείμενα σε θεματικές ενότητες, ενώ στην τρίτη πλευρά εκτέθηκαν η ζωγραφική ξυλόγλυπτη κασέλα, χάλκινα και κεραμικά αντικείμενα και η συλλογή με τις ξυλόγλυπτες γκλίτσες.
Θεόφιλου Χατζημιχαήλ "Οι Νεόνυμφοι" 1919
Ο χώρος του γραφείου, μικρός μα γεμάτος από βιβλία, φωτογραφίες και ενθυμήματα, υπήρξε ο αγαπημένος χώρος δουλειάς και δημιουργίας του μεγάλου λαογράφου, γι`αυτό και επιλέχθηκε να διατηρηθεί το ύφος και ο χαρακτήρας που είχε δώσει ίδιος ο Κίτσος Μακρής στον «δικό» του αυτό χώρο. Η μοναδική παρέμβαση έγινε με την τοποθέτηση της μπάντας του Θεόφιλου «Ανατολή - Ο Αλλή Πασάς εν τη λίμνη των Ιωαννίνων» πάνω από τα παράθυρο. Στον χώρο του προθάλαμου εκτέθηκε η συλλογή με τα κεραμικά πιάτα, γκραβούρες και δύο ενημερωτικά κείμενα του Κίτσου Μακρή για τον Θεόφιλο και τους Παγώνηδες. Στον τοίχο του κλιμακοστασίου τοποθετήθηκαν τα έργα του Νικολάου Χριστόπουλου ενώ στον όροφο του ίδιου χώρου οι χαλκογραφίες, οι χάλκινες μήτρες, ο ναυτικός σάκος με την «Αποβίβαση του 'Οθωνα» του Θεόφιλου και ο πίνακας με το «Θωρηκτό Αβέρωφ».
Οι χώροι της τραπεζαρίας και του καθιστικού έχουν την μορφή πηλιορείτικου «δοξάτου» με την ξυλόγλυπτη τοξοστοιχία και τις ενσωματωμένες αριστουργηματικές ξυλόγλυπτες οροφές του 18 ου αιώνα (από το σπίτι του Μπαντή στην Δράκεια που έχει κατεδαφιστεί). Εκεί, υπάρχει η βιτρίνα με τα προσωπικά αντικείμενα του Κίτσου Μακρή, εικόνες από την ζωή του, το συγγραφικό του έργο και οι τιμητικές του διακρίσεις. Οι υπόλοιποι τοίχοι διακοσμήθηκαν με τα έργα των σύγχρονων ελλήνων καλλιτεχνών. Στη δημιουργία του πολυδιάστατου αυτού έργου του Κίτσου Μακρή, πολύτιμος συνεργάτης και συμπαραστάτης μέχρι την τελευταία του στιγμή, υπήρξε η σύντροφος της ζωής του Κυβέλλη, η οποία μέχρι σήμερα συνεχίζει με μεγάλη ζεστασιά να μυεί τους επισκέπτες στα μυστικά και την μαγεία της λαϊκής μας τέχνης. Η επιθυμία του Κίτσου Μακρή και η αξιέπαινη απόφαση της οικογένειάς του να δωρίσουν την πλούσια λαογραφική συλλογή, την βιβλιοθήκη και το αρχείο μαζί με το σπίτι τους στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, καλύπτει ένα μεγάλο κενό της πόλης μας στον τομέα της προσέγγισης της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Κίτσος Μακρής Ο Κίτσος Μακρής γεννήθηκε το 1917 στη Λάρισα και από το 1926 ως το θάνατό του, το 1988, κατοικούσε στο Βόλο. Ασχολήθηκε με το έργο του ζωγράφου Θεόφιλου και το 1939 εξέδωσε το πρώτο του βιβλίο με τίτλο «Ο ζωγράφος Θεόφιλος», που ήταν και η πρώτη ελληνική μελέτη για το θέμα αυτό. Με τη βοήθεια της γυναίκας του Κυβέλης, που είναι φωτογράφος, αποτύπωνε τα μνημεία της λαϊκής τέχνης του Πηλίου. Κατά τη διάρκεια της κατοχής πήρε μέρος στην Εθνική Αντίσταση. Πρωτοστάτησε στην ίδρυση της «Δημοκρατικής Συνεργασίας» και εκλέχτηκε τρεις φορές Δημοτικός Σύμβουλος. Υπήρξε Διευθυντής το Παραρτήματος Θεσσαλίας του Εθνικού Οργανισμού Ελληνικής Χειροτεχνίας. Ταξίδεψε σε ολόκληρη την Ελλάδα και το εξωτερικό αναζητώντας τις αλληλεπιδράσεις και εξελίξεις στην λαϊκή μας τέχνη. Είχε περισσότερη εξειδίκευση στο λαϊκό εικαστικό έργο, προχωρώντας στη διεύρυνση του οικονομικού και κοινωνικού υπόβαθρου.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ
Το Σιδηροδρομικό Μουσείο Θεσσαλίας, το οποίο στεγάζεται στον πρώτο όροφο του κτιρίου του σιδηροδρομικού σταθμού Βόλου, χτίστηκε το 1882, σε σχέδια του Εβαρίστο Ντε Κίρικο. Στον πρώτο όροφο, ο οποίος χρησίμευε ως κατοικία για τον εκάστοτε σταθμάρχη και παραχωρήθηκε ως μουσειακός χώρος έπειτα από πιέσεις των « Φίλων των Τρένων», εκτίθενται αντικείμενα και έγγραφα της εποχής τα οποία πλέον δεν έχουνε λειτουργικό ρόλο αλλά αποτελούνε μικρούς θησαυρούς από ιστορικής πλευράς. Είναι ένα από τα τελευταία νεοκλασικά κτίρια που λόγω της γειτόνευσής του με άλλα κτίρια κοινωνικού χαρακτήρα - όπως το Σπίρερ, το Δημαρχείο, το Δημοτικό Θέατρο, το Δημοτικό Ωδείο, το Κέντρο Τέχνης Τζιόρτζιο Ντε Κίρικο, η βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας - αποκτά μοναδική πολεοδομική συνέχεια στον άξονα χρήσεων αυτών των κτιρίων. Λειτουργεί επίσης και σαν ένα είδος πνευματικής χρονομηχανής μεταφέροντάς μας συναισθηματικά σε μια εποχή κοινωνικής, οικονομικής, πολιτιστικής, εμπορικής ανάπτυξης η οποία συνδέθηκε με μια νέα, την εποχή του ατμού.
Το άγαλμα της θεάς Αθηνάς σε συνδυασμό με την καλλιτεχνική υπογραφή του Εβαρίστο Ντε Κίρικο, του προσδίδει μια μοναδικότητα η οποία εκφράζεται με την μετατροπή του σε μουσείο. Στον χώρο θα δούμε σπάνιες φωτογραφίες, ομόλογα, αρχεία, ιστορικά ντοκουμέντα, μοναδικά βιβλία και σχέδια αρχιτεκτονικής σιδηροδρόμων του 19ου αιώνα, φωτοτυπίες πάπυρων και πολλά άλλα σπάνια έγγραφα της εποχής που απεικονίζουνε μέσα στον χρόνο την πορεία του σιδηρόδρομου. `Έργα του Εβαρίστο Ντε Κίρικο και συνεργατών του, με πενάκι και υδατόχρωμα, αποτελούνε καλλιτεχνικούς θησαυρούς. Αντικείμενα όπως στολές εποχής, παλαιοί τηλέγραφοι, ξύλινα και μπρούτζινα εκδοτήρια εισητηρίων, ωρογράφοι και ρολόγια σταθμών, εξαρτήματα μηχανών και φανάρια, όργανα μέτρησης της εκάστοτε εποχής, όλα αντικείμενα που κάποτε είχανε λειτουργική σημασία, τώρα αποτελούνε μουσειακά έργα τέχνης που φανερώνουνε την ανθρώπινη σοφία και μεράκι για βελτίωση των συνθηκών ζωής και επικοινωνίας. Μιας εποχής που αφήνει πινελιές νοσταλγίας στην μνήμη των παλαιότερων και αποτελεί μάθημα για τους νεότερους καθώς φανερώνει τον σημαντικό ρόλο που έπαιξε ο σιδηρόδρομος στην ανάπτυξη της πόλης. Το Μουσείο είναι ακόμα στα πρώτα του βήματα αλλά χάρη στην ακούραστη προσπάθεια και μεράκι του Ελ. Μέλη και των μελών της επιτροπής Γ.Αντωνιάδη, Α. Νάρη, Ν. Ρήγα, Γ. Δαμίγο, Μ. Καραθάνου, εμπλουτίζεται με υλικό και σκοπεύει στην ανάπτυξή του ως ένα σύγχρονο μουσείο. Επιδίωξή τους είναι να παραμείνει ο χώρος ανοικτός στο κοινό για επισκέψεις αλλά και η χρησιμότητά του ως ένας χώρος εκδηλώσεων, ομιλιών, διαλέξεων, προβολών ταινιών με σχετικό υλικό και οτιδήποτε άλλο θα μπορούσε να παίξει ρόλο στα πολιτιστικά δρώμενα. Εκδηλώσεις όπως η έκθεση καλλιτεχνικής φωτογραφίας με τίτλο « Το τρενάκι του Πηλίου. Στα χνάρια του Εβαρίστο» σε συνεργασία με τους «Φίλους του Τρένου», η ημερίδα «Θεσσαλικοί Σιδηρόδρομοι - Τζιόρτζιο Ντε Κίρικο» σε συνεργασία με το Δημοτικό Κέντρο Ιστορίας και Τεκμηρίωσης που συνδυάστηκε με τα εγκαίνια του μουσείου από τον τότε δήμαρχο Δ. Πιτσιώρη, η διάλεξη του καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Χ. Χαρίτο με θέμα «Το Μουσείο σήμερα. Σύγχρονες τάσεις στην μουσειακή εκπαίδευση», το αναδεικνύουνε και ως πολιτιστικό κέντρο. Η πρόθεση δημιουργίας βιβλιοθήκης όπου το κοινό θα μπορεί να πληροφορηθεί για οτιδήποτε αφορά τον χώρο και την ιστορία των σιδηροδρόμων, της πόλης και της σχέση της με τον Τζιόρτζιο Ντε Κίρικο μέσα από την έκθεση του καλλιτεχνικού του έργου που περιλαμβάνει φιγούρες από το ιστορικό τρενάκι του Πηλίου, έχουνε σαν σκοπό την προσέλευση ελληνικού και ξένου φιλότεχνου κοινού. Στην προσπάθεια αυτή, σημαντικό ρόλο έχει η προσφορά όλων μας είτε πρόκειται για απλό πολίτη είτε για δημόσιο φορέα, ώστε να αναδειχθεί περισσότερο ο πολιτισμός και η δύναμη της πόλης μας ..
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΜΟΥΣΕΙΟ ΘΕΟΦΙΛΟΥ
Πρόκειται για λιθόκτιστο Αρχοντικό στεγασμένο με ξύλινη στέγη καλυμμένη με σχιστολιθικές πλάκες και κεραμίδια "βυζαντινού τύπου". Είναι τριώροφο με κάτοψη ορθογωνική. Τμήματα του ορόφου κατασκευασμένα από "τσατμά"-μια ελαφριά κατασκευή από ξύλα και κονίαμα- εξέχουν από το περίγραμμα της βάσης και δημιουργούν τα "σαχνισιά" της λαϊκής αρχιτεκτονικής. Ο τελευταίος όροφος είναι διακοσμημένος με τοιχογραφίες άριστης ποιότητας του σπουδαίου λαϊκού ζωγράφου Θεόφιλου Χατζημιχαήλ. Kτίστηκε το 1835. Αρχικά ανήκε στον Αναστάση Χατζηαναστάση. Το 1905 το αγόρασε ο Ιωάννης Κοντός, ο οποίος έκανε ορισμένες μετατροπές, σύμφωνα με τα νεοκλασικά πρότυπα που επικρατούσαν εκείνη την εποχή, τόσο στην εσωτερική διαρρύθμιση -κυρίως στο υπερυψωμένο ισόγειο- όσο και στην κύρια όψη του Αρχοντικού.
Tο 1962 κηρύχτηκε ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Tο 1965 αγοράστηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού. Tο 1966 έγιναν εργασίες συντήρησης των τοιχογραφιών και επισκευής-στερέωσης του κτηρίου. Νέα επισκευή του Αρχοντικού έγινε το 1988-1990.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΤΡΕΝΑΚΙ ΤΟΥ ΠΗΛΙΟΥ
Πρόκειται για μία λιλιπούτεια (πλάτους 0.60 μ.) γραμμή τρένου με αφετηρία το Βόλο, τέρμα στις Μηλιές (28 χλμ. απόσταση) και ενδιάμεσους σταθμούς και στάσεις στα σημαντικότερα χωριά της διαδρομής. Η διαδρομή περιλαμβάνει μεγάλα για την εποχή τους τεχνικά έργα: γέφυρες, σήραγγες, αναλήμματα κλπ, ενταγμένα στο πλούσιο φυσικό περιβάλλον του Πηλίου. Οι σταθμοί παρουσιάζουν μεγάλο Αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον και το τροχαίο υλικό (που διατηρείται σε άριστη κατάσταση μέχρι σήμερα) είναι μοναδικό για την Ελλάδα. Η κατασκευή της γραμμής άρχισε το 1881. Το πρώτο κομμάτι από Βόλο ως τα Λεχώνια παραδόθηκε το 1896 και το υπόλοιπο μέχρι Μηλιές το 1903.
Μελετητής και κατασκευαστής του έργου ήταν ο Ιταλός μηχανικός Ερνέστο ντε Κίρικο, πατέρας του διάσημου ζωγράφου Τζιόρτζιο ντε Κίρικο. Η λειτουργία του συνέβαλε αποφασιστικά στην ανάπτυξη των οικισμών που εξυπηρετούσε και συνεχίστηκε μέχρι το 1971. Από το 1985 άρχισε η προσπάθεια επαναλειτουργίας του τρένου. Χρειάστηκε επισκευή του τροχαίου υλικού (η οποία ήδη ολοκληρώθηκε) και συντήρηση στις γραμμές και τις κτιριακές εγκαταστάσεις που συνεχίζεται ακόμη. Το 1985 κηρύχτηκε ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
"ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΤΟ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟ" - ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΗΣ ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΧΡΥΣΟΥΛΑΣ ΖΩΓΙΑ
Η Χρυσούλα Ζώγια γεννήθηκε στον Βόλο το 1914 και είναι φανερή η επιρροή των δασκάλων της Νικήτα Γρύσπου και Σπύρου Βικάτου ιδιαίτερα στα πρώτα της έργα που είναι προσωπογραφίες και σχέδια. Το Κόκκινο Σπίτι με το Τριαντάφυλλο και τις εξωτερικές τοιχογραφίες, το οποίο βρίσκεται στην συμβολή των οδών Βλαχάβα και Α.Γαζή στον Βόλο, είναι χαρακτηριστικό δείγμα της καλλιτεχνικής ιδιοσυγκρασίας της ζωγράφου. Μέσα από δική της εντολή- επιθυμία, που εκφράστηκε με το άνοιγμα της διαθήκης της το 1992, το οίκημα παραχωρήθηκε στον Δήμο Βόλου για να χρησιμοποιηθεί ως μουσείο-πινακοθήκη αλλά και να αποτελέσει ένα είδος πολιτιστικής κληρονομιάς για τις επόμενες γενιές. ` Όπως η ίδια έγραψε στο τελευταίο της ποίημα «Πίστεψα πως η ομορφιά στο σώμα χάνεται, στο έργο ποτέ» αλλά και από το ιδιόχειρο σημείωμα στην διαθήκη της λέγοντας «Η παρούσα αφορά την διατήρηση και προβολή του έργου μου, που μέσα κρύβεται η Ωραία Ψυχή μου».
Το διοικητικό συμβούλιο του Βόλου, σε συνεργασία με τον Καλλιτεχνικό Οργανισμό, το 1993, ανέλαβε την διοίκηση του κτιρίου ενώ την διατήρηση και μορφοποίηση του σε πινακοθήκη σύμφωνα και με οδηγίες που είχε αφήσει και η ίδια η ζωγράφος, ως προς τα χρώματα και τα έπιπλα, ανέλαβε ο ζωγράφος Μιχάλης Βαμβακάρης εκ μέρους του Καλλιτεχνικού Οργανισμού Βόλου. Τα εγκαίνια έγιναν στις 3/10/1994 με την έκθεση ζωγραφικής «Το Σπίτι με το Τριαντάφυλλο».
Τα περίπου 250 έργα που εκτίθεται είναι πίνακες ελαιογραφίας με θέματα όπως «νεκρή φύση», προσωπογραφίες, σπίτια της περιοχής αλλά και του Πηλίου με ανθισμένες αυλές, εσωτερικά σπιτιών, εσωτερικά και εξωτερικά καθολικών και άλλων ναών τα οποία είναι κυρίως αποτυπωμένα στα πλαϊνά του κλιμακοστάσιου, σχέδια από μελάνι και μολύβι. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάστηκε το έργο της «Τριαντάφυλλο» ελαιογραφία σε φορητό μέταλλο, «Συνείδηση του Ασυνειδήτου εν Συνειδήσει» τοιχογραφία σε γύψινο πλαίσιο, «Αποτυπώματα Χεριών» τοιχογραφία στο εσωτερικό κλιμακοστάσιο δημιουργημένη από τις παλάμες των εργατών του σπιτιού, αφηρημένες συνθέσεις ζωγραφικής, δύο προσωπογραφίες της ζωγράφου από τον Νικήτα Γρύσπο, κ.α..
Η έντονη προσωπικότητα της Χρυσούλας Ζώγια είναι αποτυπωμένη σε όλους τους χώρους του σπιτιού. Στην ντουλάπα της κρεβατοκάμαρας της, έχουνε διατηρηθεί τα προσωπικά της είδη - υποδήματα, ρούχα, περούκες, καπέλα - στην κουζίνα επάνω σε ράφι τοποθετημένα ζωγραφισμένα μπουκάλια ανάλογα με την διάθεσή της, στον χώρο υγιεινής οι ζωγραφισμένες γυμνές φιγούρες των δύο φύλων επάνω στα φύλλα της ντουλάπας όπου φαίνεται καθαρά η αποστροφή της για το ανδρικό φύλο. Στον χώρο του γραφείου της ανάμεσα στα άλλα θα δούμε πολλές διακρίσεις και βραβεύσεις της από τον ελληνικό και ξένο χώρο όπου φαίνεται η πλούσια εμπειρία της στα ταξίδια και στην κοινωνικότητά της σε αντίθεση με την έντονη εσωστρέφειά της. Ακόμη και οι πόρτες είναι αποτυπωμένες με το προσωπικό της γούστο.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΟ ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗ
Το ελαιοτριβείο Χατζηγιάννη που βρίσκεται στο χωριό Κατηχώρι κοντά στην Πορταριά χτίσθηκε στις αρχές του 20ου αιώνα και λειτούργησε έως το 1976. Σήμερα το υδροκίνητο ελαιοτριβείο και το διώροφο κτίσμα όπου στεγάζεται το Μουσείο Αγροτικής Οικονομίας Κατηχωρίοου, ανακαινίσθηκαν και λειτουργούν για την πραγματοποίηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων
|