Στην περιοχή της Μαγνησίας αφιερώνονται μερικές από τις πιο σημαντικές σελίδες της ελληνικής μυθολογίας. Γενάρχης της περιοχής υπήρξε ο Μάγνης, γιος του Αιόλου, ο οποίος εγκαταστάθηκε στο Πήλιο. Στο Πήλιο κατοικούσαν οι Κένταυροι , τερατόμορφα όντα, που προήλθαν από την ποιητική ένωση του Ιξίωνα και της Νεφέλης. Γνωστός Κένταυρος της μυθολογίας ήταν ο Χείρων, ο οποίος μεσολάβησε για το γάμο του Πηλέα με τη Θέτιδα, που έγινε στο Πήλιο. Στη διάρκεια του γάμου και εξαιτίας του μήλου της Έριδος προκλήθηκε ο Τρωικός Πόλεμος. Στον σοφό κένταυρο Χείρωνα μαθήτευσε ο Ασκληπιός, πατέρας της ιατρικής, καθώς και ο Αχιλλέας. Από τη Μαγνησία, επίσης, ξεκίνησε η Αργοναυτική εκστρατεία, που σχετίζεται ιστορικά με την απαρχή της τεχνικής επεξεργασίας του χρυσού στον Ελλαδικό χώρο.

ΑΡΧΑΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

Η περιοχή συγκεντρώνει μερικές από τις σημαντικότερες νεολιθικές θέσεις, όχι μόνο για τα ελληνικά δεδομένα, αλλά και για τα δεδομένα της Βαλκανικής. Μέχρι τώρα οι αρχαιολογικές έρευνες έχουν φέρει στο φως 40 περίπου νεολιθικούς οικισμούς (7η-8η χιλιετία π.Χ.), που αρκετοί από αυτούς εξακολούθησαν τις δραστηριότητές τους και στη διάρκεια της εποχής του χαλκού (3000-1500 π.Χ.). Σημαντικότεροι νεολιθικοί οικισμοί είναι το Σέσκλο και το Διμήνι, όπου οι έρευνες ανέδειξαν χαρακτηριστικά γραπτά κεραμικά, κοκάλινα και λίθινα εργαλεία, καθώς και αντικείμενα από οψιδιανό, που προερχόταν από τη Μήλο.

Στο ανατολικό τμήμα της πόλης βρίσκονταν το ανάκτορο, νότια η αγορά και δυτικά το θέατρο (3ος αι. π.Χ.). Σημαντικότατα ευρήματα της περιόδου αποτελούν οι γραπτές επιτύμβιες στήλες, που δίνουν ενδιαφέροντα στοιχεία για την οικονομία, την κοινωνία και την τέχνη της εποχής.

ΠΑΛΑΙΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ,ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ & ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

Η Δημητριάδα εξακολούθησε την πορεία της και κατά τη διάρκεια της ρωμαϊκής κατάκτησης. Μαζί με τις Φθοιώτιδες Θήβες, που βρίσκονται στη σημερινή Νέα Αγχίαλο, ήταν τα σημαντικότερα κέντρα της παλαιοχριστιανικής και βυζαντινής Θεσσαλίας, αποτελώντας τη διέξοδο της ενδοχώρας προς την θάλασσα. Από τον 5ο αι. μ.Χ. η Δημητριάδα είναι έδρα επισκόπου.

Στα τέλη του 6ου αι.και εξαιτίας επιθέσεων των Σλάβων οι Φθοιώτιδες Θήβες εγκαταλείπονται, ενώ οι κάτοικοι της Δημητριάδας καταφεύγουν για προστασία στο λόφο των Αγίων Θεοδώρων στα Παλιά, όπου προϋπήρχε οικισμός οχυρωμένος από τον Ιουστινιανό (551 μ.Χ.). Τους επόμενους αιώνες η πόλη χάνει τη σημασία της,καθώς είναι επισφαλής από τις επιθέσεις των Σαρακηνών πειρατών.

Το 1204, μετά την άλωση της Κων/λης από τους Φράγκους η Δημητριάδα δίνεται στους Μελισσηνούς, ονομαστή βυζαντινή οικογένεια. Τον 14ο αι. συναντάται για πρώτη φορά το τοπωνύμιο Βόλος. Το 1423 το κάστρο των Παλαιών καταλαμβάνεται από τους Τούρκους. Τότε αρχίζει η εγκατάλειψη των παραλιακών οικισμών, ενώ οι τελευταίοι κάτοικοι μεταναστεύουν γύρω στα 1600 στο Πήλιο, ιδιαίτερα στον Άνω Βόλο, όπου είχε ήδη μεταφερθεί η έδρα του επισκόπου Δημητριάδος.

ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ

Την περίοδο της τουρκοκρατίας η οικονομική και πνευματική δραστηριότητα της περιοχής μεταφέρεται στο Πήλιο, γεγονός που ευνοείται από το καθεστώς προνομίων που απολαμβάνει από τους Οθωμανούς. Στη διάρκεια του 18ου αι. το Πήλιο εξελίσσεται σ' ένα από τα σημαντικότερα πρωτοβιομηχανικά και πνευματικά κέντρα του ελλαδικού χώρου, ενώ στο κάστρο του Βόλου απαγορεύεται ή αποφεύγεται η εγκατάσταση των χριστιανών.

Με το ξέσπασμα της ελληνικής επανάστασης του 1821, επαναστατούν τα χωριά του Πηλίου και πολιορκείται το κάστρο του Βόλου από Σπετσιώτικα καράβια χωρίς επιτυχία. Λίγο μετά το 1830 αρχίζει να κτίζεται, έξω από το κάστρο, η πόλη του Βόλου. Η ευνοϊκή γεωγραφική της θέση, λόγω του λιμανιού, συνέβαλε στην εξέλιξή της σε οικονομικό κέντρο της Θεσσαλίας. Το 1881 μετά τη διάσκεψη της Κωνσταντινούπολης ο Βόλος και η περιοχή της Μαγνησίας προσαρτούνται στο νεοελληνικό κράτος.

ΝΕΟΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

Η ανάπτυξη του Βόλου μετά την προσάρτηση υπήρξε ραγδαία. Η βιοτεχνική παράδοση του Πηλίου, το λιμάνι του καθώς και τα παροικιακά κεφάλαια που εισέρευσαν στην περιοχή ήταν μερικοί από τους παράγοντες, που ευνόησαν την οικονομική εξέλιξη της πόλης με κύριες κατευθύνσεις το εμπόριο και τη βιομηχανία. Η ευνοϊκή θέση και η αλματώδης οικονομική εξέλιξη της πόλης προσέλκυσαν κατοίκους και επενδυτές από άλλες περιοχές. Η περιπέτεια της κατάληψης του Βόλου, για ένα χρόνο, στη διάρκεια του ελληνοτουρκικού πολέμου του 1896-97, δεν είχε μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην ανάπτυξή του.

Το 1886 ολοκληρώθηκε η σιδηροδρομική σύνδεση του Βόλου με τη Λάρισα και την Καλαμπάκα. Το 1895 επίσης, άρχισε τη λειτουργία της η σιδηροδρομική γραμμή Βόλου-Λεχωνίων, που επεκτάθηκε ως τις Μηλιές το 1904. Παράλληλα, το 1892, ξεκίνησαν τα έργα διαμόρφωσης του λιμανιού που συνεχίστηκαν και μετά τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο, αφού οι ανάγκες της διακίνησης των εμπορευμάτων συνεχώς αυξάνονται. Ας σημειωθεί ότι το 1919 το λιμάνι του Βόλου ήταν το πρώτο λιμάνι σε εξαγωγές καπνών στην Ελλάδα με ποσοστό εξαγωγών 30%.